عیار طلا چیست؟ معنی عددهای ۷۵۰، ۹۰۰، ۹۱۶ و ۹۹۹ به زبان ساده
موضوع: عیار طلا چیست
عیار طلا چیست و عددهای ۷۴۰، ۷۵۰، ۹۰۰، ۹۱۶ و ۹۹۹ روی طلا چه معنایی دارند؟ تبدیل عیارها به هم، فرق ۱۸ عیار با ۷۵۰ و راه فهمیدن عیار واقعی هر قطعه.
عیار طلا چیست و چرا روی یک انگشتر عدد ۷۵۰ حک شده و روی سکه عدد ۹۰۰؟ عیار، ساده‌ترین تعریفش این است: سهم طلای خالص در یک قطعه. هیچ زیورآلاتی از طلای صد درصد خالص ساخته نمی‌شود، چون طلای خالص خیلی نرم است. برای همین طلا را با فلزهای دیگری مثل مس و نقره ترکیب می‌کنند تا محکم‌تر شود. عیار نشان می‌دهد در این ترکیب، چقدر طلا هست.
در این مطلب، دو روش نوشتن عیار را توضیح می‌دهیم، عددهای رایج مثل ۷۴۰، ۷۵۰، ۹۰۰، ۹۱۶ و ۹۹۹ را معنی می‌کنیم و یاد می‌گیرید قیمت یا وزن معادل یک عیار را به عیار دیگر تبدیل کنید.
عیار طلا به زبان ساده
عیار را به دو شکل می‌نویسند و هر دو یک چیز را می‌گویند:
- سیستم قیراطی یا ۲۴ قسمتی: طلای خالص را ۲۴ عیار در نظر می‌گیرند. طلای ۱۸ عیار یعنی ۱۸ قسمت از ۲۴ قسمت، طلاست.
- سیستم هزارم یا «در هزار»: سهم طلا را از ۱۰۰۰ قسمت می‌گویند. عدد ۷۵۰ یعنی ۷۵۰ قسمت از ۱۰۰۰ قسمت فلز، طلای خالص است.
پس ۱۸ عیار و ۷۵۰ دو اسم برای یک چیزند: هر دو یعنی ۷۵ درصد طلای خالص. این همان عیاری است که بیشتر زیورآلات بازار ایران با آن ساخته می‌شوند.
جدول عیارهای رایج طلا
| عیار هزارم | معادل قیراطی | درصد طلای خالص | کجا بیشتر دیده می‌شود |
|---|---|---|---|
| ۹۹۹ یا ۹۹۹٫۹ | ۲۴ عیار | حدود ۱۰۰٪ | شمش و برخی سکه‌های سرمایه‌گذاری |
| ۹۱۶ | ۲۲ عیار | ۹۱٫۶٪ | زیورآلات سنتی در برخی کشورهای منطقه |
| ۹۰۰ | حدود ۲۱٫۶ عیار | ۹۰٪ | سکه بهار آزادی و برخی آبشده‌ها |
| ۸۷۵ | ۲۱ عیار | ۸۷٫۵٪ | زیورآلات برخی بازارهای خارجی |
| ۷۵۰ | ۱۸ عیار | ۷۵٪ | بیشتر زیورآلات بازار ایران |
| ۷۴۰ | کمی کمتر از ۱۸ | ۷۴٪ | برخی قطعه‌های قدیمی یا وارداتی |
| ۵۸۵ | ۱۴ عیار | ۵۸٫۵٪ | زیورآلات بعضی کشورهای اروپایی و آمریکا |
عیار ۷۵۰ طلا یعنی چه؟
عیار ۷۵۰ یعنی از هر هزار قسمت وزن قطعه، ۷۵۰ قسمت طلای خالص است و ۲۵۰ قسمت آلیاژ. آلیاژ معمولاً ترکیبی از مس، نقره و گاهی فلزهای دیگر است. همین آلیاژ است که رنگ طلا را هم تغییر می‌دهد؛ مس بیشتر رنگ را به سمت پونوگلد می‌برد و فلزهای سفید، طلای سفید می‌سازند. یعنی طلای زرد، سفید و پونوگلد ۱۸ عیار، همه به یک اندازه طلای خالص دارند.
فرق طلای ۱۸ عیار با ۷۵۰ چیست؟
فرقی ندارند. این سؤال خیلی پرسیده می‌شود، چون روی فاکتور بعضی فروشگاه‌ها «۱۸ عیار» نوشته شده و روی انگ قطعه «۷۵۰». این دو، یک عیار را در دو سیستم مختلف نشان می‌دهند.
فرق طلای ۷۴۰ و ۷۵۰
طلای ۷۴۰ یک درصد طلای خالص کمتری از ۷۵۰ دارد. این اختلاف کوچک به نظر می‌رسد، اما در قیمت اثر دارد. برای همین قیمت هر گرم طلای ۷۴۰ کمی پایین‌تر از ۷۵۰ است. اگر قطعه‌ای با انگ ۷۴۰ دارید، موقع خرید یا فروش باید قیمت را با همین عیار حساب کنید، نه با قیمت ۱۸ عیار.
طلای ۹۰۰ چند عیار است؟
طلای ۹۰۰ یعنی ۹۰ درصد طلای خالص؛ تقریباً معادل ۲۱٫۶ عیار. سکه بهار آزادی با همین عیار ضرب می‌شود. بخشی از طلای آبشده بازار هم ممکن است عیاری نزدیک به این عدد داشته باشد، ولی عیار آبشده ثابت نیست و باید روی برگه آزمایشگاه یا ری‌گیری خوانده شود.
طلای ۹۱۶ و طلای دبی چند عیار است؟
عدد ۹۱۶ همان ۲۲ عیار است؛ یعنی ۹۱٫۶ درصد طلای خالص. خیلی‌ها می‌پرسند طلای دبی یا امارات چند عیار است. واقعیت این است که در آن بازار، عیارهای مختلفی عرضه می‌شود و یک عیار ثابت به اسم «طلای دبی» وجود ندارد. زیورآلات ۲۲ عیار آنجا رایج است، اما قطعه‌های ۱۸، ۲۱ و ۲۴ عیار هم دیده می‌شود. عیار واقعی را باید از انگ و فاکتور خود قطعه فهمید.
تبدیل عیار طلا؛ از ۹۰۰ به ۷۵۰ و از ۷۴۰ به ۷۵۰
گاهی می‌خواهید بدانید یک قطعه با عیار متفاوت، معادل چند گرم طلای ۱۸ عیار است. فرمول ساده است:
وزن معادل ۷۵۰ = وزن قطعه × (عیار قطعه ÷ ۷۵۰)
- تبدیل طلای ۹۰۰ به ۷۵۰: هر گرم طلای ۹۰۰، معادل ۱٫۲ گرم طلای ۷۵۰ است؛ چون ۹۰۰ تقسیم بر ۷۵۰ می‌شود ۱٫۲.
- تبدیل طلا ۷۴۰ به ۷۵۰: هر گرم طلای ۷۴۰، حدود ۰٫۹۸۷ گرم طلای ۷۵۰ است.
- تبدیل ۹۹۹ به ۷۵۰: هر گرم طلای ۲۴ عیار، حدود ۱٫۳۳ گرم طلای ۱۸ عیار است.
قیمت هر گرم با عیار متفاوت
همین منطق برای قیمت هم کار می‌کند. اگر قیمت روز هر گرم طلای ۷۵۰ را دارید، قیمت تقریبی هر گرم با عیار دیگر این‌طور به دست می‌آید:
قیمت هر گرم = قیمت هر گرم ۷۵۰ × (عیار ÷ ۷۵۰)
مثلاً قیمت هر گرم طلای ۹۰۰، حدود ۱٫۲ برابر قیمت هر گرم ۷۵۰ است. این حساب فقط ارزش طلای خالص را نشان می‌دهد. قیمت سکه و زیورآلات عوامل دیگری مثل اجرت و حباب هم دارد. قیمت روز را از فروشگاه یا راهنمای قیمت طلای ۱۸ عیار بخوانید و جزئیات کامل فاکتور را در مطلب نحوه محاسبه قیمت طلا ببینید.
چرا زیورآلات را ۲۴ عیار نمی‌سازند؟
طلای ۲۴ عیار خیلی نرم است. انگشتر یا النگوی ۲۴ عیار با کمی فشار خم می‌شود، زود خط می‌افتد و نگین را خوب نگه نمی‌دارد. آلیاژ، طلا را سخت‌تر و ماندگارتر می‌کند. برای همین ۱۸ عیار تعادل خوبی بین ارزش طلا و دوام قطعه است. اگر می‌خواهید این دو را دقیق‌تر مقایسه کنید، راهنمای تفاوت طلای ۱۸ و ۲۴ عیار را بخوانید.
عیار طلا را از کجا بفهمیم؟
- انگ یا کد عیار: عددی مثل ۷۵۰ که معمولاً داخل حلقه انگشتر، روی قفل گردنبند یا پشت پلاک حک می‌شود.
- فاکتور: عیار باید روی فاکتور خرید نوشته شده باشد.
- سنجش دستگاهی: دستگاه عیارسنج در چند ثانیه ترکیب سطح قطعه را نشان می‌دهد.
- آزمایشگاه: برای آبشده یا قطعه بدون انگ، مطمئن‌ترین راه است.
انگ به‌تنهایی کافی نیست، چون قابل جعل است. روش‌های کامل بررسی را در مطلب تشخیص طلای اصل از بدل توضیح داده‌ایم.
عیار بالاتر همیشه بهتر است؟
جواب به هدف شما بستگی دارد. اگر هدف حفظ ارزش و پس‌انداز است، عیار بالاتر یعنی طلای خالص بیشتر در هر گرم. برای همین سکه و شمش با عیار بالا ساخته می‌شوند. اما اگر می‌خواهید قطعه‌ای را هر روز استفاده کنید، دوام مهم‌تر می‌شود. انگشتری که هر روز با دست شما به در و میز می‌خورد، با عیار پایین‌تر و آلیاژ محکم‌تر سالم‌تر می‌ماند.
یک نکته دیگر هم هست: مقایسه قیمت دو قطعه با عیار متفاوت، فقط با قیمت هر گرم درست نیست. قطعه ۲۲ عیار ممکن است گرمی گران‌تر باشد، ولی طلای خالص بیشتری هم دارد. برای مقایسه منصفانه، اول وزن را به عیار یکسان تبدیل کنید و بعد قیمت‌ها را کنار هم بگذارید.
عیار برای هر کاربرد
- استفاده روزمره مثل حلقه و دستبند: ۱۸ عیار انتخاب متعادلی است؛ هم طلای کافی دارد و هم دوام خوبی.
- هدیه‌ای که کمتر استفاده می‌شود: عیار ۱۸ همچنان رایج‌ترین است و خرید و فروشش در بازار ایران راحت‌تر است.
- پس‌انداز: سکه یا آبشده با عیار بالا، چون اجرت ساخت ندارند یا اجرتشان کم است.
نشان‌های دیگری که کنار عیار می‌بینید
روی بیشتر قطعه‌ها، کنار عدد عیار، علامت یا کد دیگری هم حک شده است. این کد معمولاً نشان سازنده یا کارگاه است. بعضی قطعه‌ها هم مهر یا کد شناسایی دیگری دارند. این نشان‌ها کمک می‌کنند ردِ ساخت قطعه مشخص شود، اما معنی آن‌ها از سازنده‌ای به سازنده دیگر فرق می‌کند. اگر نشانی را نمی‌شناسید، از فروشنده بپرسید و توضیحش را بخواهید.
روی قطعه‌های خیلی ظریف، مثل زنجیرهای نازک، گاهی جایی برای انگ نیست و انگ روی پلاک کوچکی کنار قفل زده می‌شود. پس اگر انگ را روی خود زنجیر پیدا نکردید، قفل و حلقه‌های کنارش را هم نگاه کنید.
چک‌لیست عیار قبل از خرید
- عیار روی فاکتور و روی انگ قطعه یکی باشد.
- قیمت هر گرم که در فاکتور آمده، مخصوص همان عیار باشد.
- اگر قطعه ۷۴۰ یا عیار غیررایج دارد، قیمت را با فرمول تبدیل چک کنید.
- برای آبشده، برگه ری‌گیری یا آزمایشگاه بخواهید.
- برای قطعه‌های وارداتی، عیار را از انگ بخوانید، نه از اسم کشور سازنده.
- اگر انگ ساییده شده، قبل از معامله قطعه را بسنجید.
اگر دنبال قطعه ۱۸ عیار برای استفاده روزمره هستید، می‌توانید انگشترها و دستبندهای پونوگلد را ببینید؛ عیار و وزن هر محصول در صفحه خودش آمده است.
سؤالات متداول
عیار ۷۵۰ طلا یعنی چه؟
یعنی ۷۵۰ قسمت از هر ۱۰۰۰ قسمت قطعه، طلای خالص است؛ همان طلای ۱۸ عیار که ۷۵ درصد طلا دارد.
طلای ۹۰۰ چند عیار است؟
حدود ۲۱٫۶ عیار؛ یعنی ۹۰ درصد طلای خالص. سکه بهار آزادی با این عیار ضرب می‌شود.
فرق طلای ۱۸ عیار با ۷۵۰ عیار چیست؟
هیچ فرقی ندارند. ۱۸ عیار در سیستم ۲۴ قسمتی و ۷۵۰ در سیستم هزارم، هر دو یعنی ۷۵ درصد طلای خالص.
طلای دبی چند عیار است؟
عیار ثابتی ندارد. در بازار امارات زیورآلات ۲۲ عیار رایج است، اما عیارهای دیگر هم عرضه می‌شود. عیار هر قطعه را از انگ و فاکتور آن بفهمید.
آیا طلای سفید و پونوگلد عیار کمتری دارند؟
نه. اگر انگ ۷۵۰ داشته باشند، به اندازه طلای زرد ۷۵۰ طلای خالص دارند. رنگ متفاوت از ترکیب آلیاژ می‌آید.
چطور طلای ۹۰۰ را به ۷۵۰ تبدیل کنیم؟
وزن را در ۱٫۲ ضرب کنید. مثلاً ۱۰ گرم طلای ۹۰۰، از نظر طلای خالص معادل ۱۲ گرم طلای ۷۵۰ است.
اعتبار تصاویر: عکس کاور از Sri Veerabadra Jewellers (CC0) و عکس انگشتر طلای سفید از Mauro Cateb (CC BY-SA 3.0)، هر دو از ویکی‌مدیا کامنز. نمودار عیار را تیم پونوگلد تهیه کرده است.