طلای ۱۴ عیار چیست؟ فرق با ۱۸ عیار و کاربرد آن در اروپا و آمریکا

مهسا حلقه‌ای را که خواهرش از آمریکا فرستاده بود، به طلافروشی محل برد تا سایزش را کمی بزرگ کند. طلافروش حلقه را زیر ذره‌بین گرفت و گفت: «این ۱۸ نیست، ۱۴ عیاره؛ ببین، داخلش نوشته 14K.» مهسا جا خورد: یعنی طلایش تقلبی است؟ نه. طلای ۱۴ عیار طلای واقعی است و در آمریکا و بخشی از اروپا بسیار رایج است؛ فقط سهم طلای خالص در آن از طلای ۱۸ عیاری که ما در ایران به آن عادت داریم کمتر است. در این مقاله می‌بینیم ۱۴ عیار دقیقاً یعنی چه، چه فرقی با ۱۸ عیار دارد و اگر چنین قطعه‌ای دارید یا می‌خواهید بخرید، به چه نکته‌هایی توجه کنید.

طلای ۱۴ عیار یعنی چه؟

«عیار» نشان می‌دهد چه سهمی از یک آلیاژ طلای خالص است. در سیستم قیراطی، طلای خالص ۲۴ عیار در نظر گرفته می‌شود. بنابراین طلای ۱۴ عیار یعنی ۱۴ بخش از ۲۴ بخش آلیاژ طلاست: ۱۴ تقسیم بر ۲۴ برابر حدود ۰٫۵۸۳ یا تقریباً ۵۸ درصد. بقیه آلیاژ از فلزهایی مثل مس، نقره، روی یا پالادیوم تشکیل می‌شود که رنگ و سختی را تعیین می‌کنند.

روی بسیاری از قطعه‌های ۱۴ عیار عدد ۵۸۵ حک می‌شود. این عدد سیستم «هزارم» است؛ یعنی در هر هزار بخش، ۵۸۵ بخش طلای خالص وجود دارد. شاید بپرسید چرا ۵۸۵ و نه ۵۸۳؟ استانداردهای رایج برای این عیار عدد ۵۸۵ را به کار می‌برند که کمی بالاتر از عدد دقیق ریاضی است و به‌عنوان حداقل خلوص در نظر گرفته می‌شود.

اگر با مفهوم عیار هنوز آشنا نیستید، اول مقاله‌های طلای ۲۴ عیار چیست و طلای ۲۱ عیار را ببینید تا تصویر کامل‌تری از این عددها داشته باشید.

فرق طلای ۱۴ عیار با ۱۸ عیار

طلای ۱۸ عیار ۱۸ بخش از ۲۴ بخش، یعنی ۷۵ درصد طلای خالص دارد و نشان آن ۷۵۰ است. این همان عیاری است که بیشتر زیورآلات بازار ایران با آن ساخته می‌شوند. فرق این دو عیار در چند ویژگی خودش را نشان می‌دهد:

• رنگ: هرچه سهم طلا بیشتر باشد، رنگ زرد گرم‌تر و پررنگ‌تر است. طلای زرد ۱۴ عیار معمولاً کمی روشن‌تر و کم‌رنگ‌تر از ۱۸ عیار به نظر می‌رسد.
• سختی: طلای خالص نرم است. با افزایش سهم فلزهای دیگر، آلیاژ معمولاً سخت‌تر می‌شود. به همین دلیل ۱۴ عیار در برابر خط و تغییر شکل مقاوم‌تر است.
• وزن و چگالی: چون فلزهای آلیاژی سبک‌تر از طلا هستند، قطعه‌ای با همان ابعاد در ۱۴ عیار کمی سبک‌تر از ۱۸ عیار است.
• ارزش ذاتی: به ازای هر گرم، ۱۴ عیار طلای خالص کمتری دارد و بنابراین ارزش فلزی‌اش کمتر است.
• حساسیت پوستی: برخی افراد به فلزهایی مثل نیکل که در بعضی آلیاژهای طلای سفید به کار می‌رود حساس‌اند. هرچه سهم فلز آلیاژی بیشتر باشد، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ اگر پوست حساسی دارید، ترکیب آلیاژ را از فروشنده بپرسید.

چرا ۱۴ عیار در آمریکا و اروپا رایج است؟

در آمریکا، ۱۴ عیار یکی از پرفروش‌ترین عیارها برای جواهرات و به‌خصوص حلقه‌های نامزدی و ازدواج است. ترکیب دوام خوب، رنگ قابل‌قبول و قیمت پایین‌تر، آن را برای خریداران جذاب کرده است. طبق راهنمای کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC)، قطعه‌ای که کمتر از ۱۰ عیار باشد، در آن کشور نباید به‌عنوان «طلا» فروخته شود. بنابراین در بازار آمریکا عیارهای ۱۰، ۱۴ و ۱۸ رایج‌اند.

در اروپا تصویر متنوع‌تر است. در بسیاری از کشورها هم ۵۸۵ و هم ۷۵۰ دیده می‌شود. مثلاً در بریتانیا، نشان‌های رسمی عیار برای طلا شامل ۳۷۵ (۹ عیار)، ۵۸۵ (۱۴ عیار)، ۷۵۰ (۱۸ عیار)، ۹۱۶ (۲۲ عیار)، ۹۹۰ و ۹۹۹ است. در کشورهایی مثل ایتالیا و فرانسه، ۷۵۰ برای زیورآلات بسیار رایج است. در آلمان و کشورهای اروپای شرقی هم ۵۸۵ سابقه زیادی دارد.

در مقابل، در هند و کشورهای حاشیه خلیج فارس مثل امارات، عیارهای بالاتر مثل ۲۱ و ۲۲ محبوب‌ترند. این تنوع نشان می‌دهد «طلای خوب» در هر فرهنگ معنای متفاوتی دارد. برای مقایسه بیشتر، مقاله طلای ایرانی یا خارجی را ببینید.

کدهای رایج عیار را چطور بخوانیم؟

روی قطعه‌های طلا معمولاً یکی از این دو شکل نشان دیده می‌شود: عدد قیراطی مثل 14K یا 18K، یا عدد هزارم مثل ۵۸۵ و ۷۵۰. معادل‌های رایج این‌ها هستند:

• 9K = ۳۷۵
• 10K = ۴۱۷
• 14K = ۵۸۵
• 18K = ۷۵۰
• 21K = ۸۷۵
• 22K = ۹۱۶
• 24K = ۹۹۹

در بازار ایران گاهی عدد ۷۴۰ هم کنار طلای ۱۸ عیار شنیده می‌شود. این عدد در عرف بازار داخلی و نحوه محاسبه و معامله طلا کاربرد دارد و جزئیاتش ممکن است در فروشگاه‌های مختلف متفاوت باشد. اگر برایتان مهم است، از فروشنده بخواهید عیار دقیق را در فاکتور بنویسد.

⚠️ حک شدن عدد عیار به‌تنهایی تضمین نیست. برای قطعه‌هایی که منشأ مشخصی ندارند، عیارسنجی در آزمایشگاه معتبر مطمئن‌ترین راه است.

۱۴ عیار در رنگ‌های سفید و پونوگلد

طلای ۱۴ عیار فقط زرد نیست. با تغییر فلزهای آلیاژی، می‌توان آن را به رنگ سفید یا صورتی هم ساخت. در طلای پونوگلد، سهم مس بیشتر است و چون در ۱۴ عیار فضای بیشتری برای فلز آلیاژی وجود دارد، رنگ صورتی معمولاً پررنگ‌تر از پونوگلد ۱۸ عیار دیده می‌شود. در طلای سفید هم فلزهایی مثل پالادیوم یا نیکل به کار می‌روند و بسیاری از قطعه‌ها برای سفیدی بیشتر روکش رودیوم می‌گیرند. بنابراین وقتی قطعه‌ای را از نظر رنگ با قطعه دیگر مقایسه می‌کنید، به عیار آن هم توجه کنید.

طلای ۱۴ عیار در ایران؛ خرید و فروش

بیشتر زیورآلاتی که در ایران ساخته و فروخته می‌شوند، ۱۸ عیارند. طلای ۱۴ عیار در ایران معمولاً از دو راه به دست مردم می‌رسد: هدیه یا خرید از خارج، و قطعه‌های وارداتی خاص. اگر چنین قطعه‌ای دارید، این نکته‌ها مهم است:

1. ارزش‌گذاری بر اساس طلای خالص: هنگام فروش، طلافروش معمولاً وزن قطعه را بر اساس سهم طلای خالص آن حساب می‌کند. یعنی هر گرم ۱۴ عیار، طلای خالص کمتری از هر گرم ۱۸ عیار دارد.
2. عیارسنجی: برای اطمینان، به‌خصوص اگر قطعه نشان واضحی ندارد، عیارسنجی کنید.
3. تعمیر و تغییر سایز: لحیم کردن یا اضافه کردن فلز به قطعه ۱۴ عیار باید با آلیاژ هم‌عیار انجام شود؛ این را به زرگر یادآوری کنید.
4. ارزش عاطفی و برند: قطعه‌های برند یا هدیه‌ای ممکن است برای شما ارزشی فراتر از وزن طلا داشته باشند؛ در فروش به‌صورت طلای کهنه، معمولاً فقط طلای آن حساب می‌شود.

درباره رابطه قیمت جهانی طلا و قیمت داخلی، مقاله قیمت طلای جهانی و ایران را بخوانید.

۱۴ عیار بخریم یا ۱۸ عیار؟

اگر قطعه‌ای برای استفاده روزانه و پرفشار می‌خواهید، مثلاً حلقه‌ای که همیشه در دست است و با کار روزمره سروکار دارد، ۱۴ عیار گزینه منطقی‌ای است. اگر رنگ زرد گرم، ارزش فلزی بیشتر و نقدشوندگی آسان‌تر در بازار ایران برایتان مهم‌تر است، ۱۸ عیار انتخاب رایج‌تر و آشناتری است. درباره تفاوت عیارها، راهنمای تفاوت طلای ۱۸ و ۲۴ عیار هم کمک می‌کند.

✅ چک‌لیست خرید یا فروش طلای ۱۴ عیار

• ☐ نشان عیار (14K یا ۵۸۵) را روی قطعه پیدا کرده‌ام.
• ☐ اگر نشان نامشخص است، عیارسنجی کرده‌ام.
• ☐ وزن قطعه را با ترازوی دقیق سنجیده‌ام.
• ☐ معادل طلای خالص یا ۱۸ عیار را حساب کرده‌ام.
• ☐ برای تعمیر، به زرگر گفته‌ام آلیاژ هم‌عیار استفاده کند.
• ☐ فاکتور با عیار و وزن دقیق دریافت کرده‌ام.

اگر دنبال انگشتر ۱۸ عیار برای استفاده روزانه هستید، این طرح‌ها از فروشگاه خودمان را ببینید:

تصویر جلد: Wikimedia Commons، Rgaudin، مجوز CC0.

پرسش‌های متداول

طلای ۱۴ عیار چند درصد طلا دارد؟

حدود ۵۸ درصد. نشان رایج آن ۵۸۵ است؛ یعنی در هر هزار بخش آلیاژ، ۵۸۵ بخش طلای خالص وجود دارد.

طلای ۱۸ عیار ۷۵۰ یعنی چه؟

یعنی ۷۵۰ بخش از هزار بخش آلیاژ، یا ۷۵ درصد آن، طلای خالص است. این عیار استاندارد رایج زیورآلات در ایران است.

آیا طلای ۱۴ عیار تقلبی است؟

خیر. طلای ۱۴ عیار طلای واقعی است، فقط سهم طلای خالص آن کمتر از ۱۸ عیار است. در آمریکا و بخشی از اروپا بسیار رایج است.

طلای ۲۲ عیار چند درصد خلوص دارد؟

حدود ۹۱٫۶ درصد. نشان آن ۹۱۶ است و در هند و کشورهای حاشیه خلیج فارس رایج است.

طلای ۱۴ عیار را در ایران چطور می‌فروشند؟

معمولاً بر اساس سهم طلای خالص آن ارزش‌گذاری می‌شود؛ یعنی وزن قطعه به معادل ۱۸ عیار یا طلای خالص تبدیل و سپس محاسبه می‌شود. شرایط دقیق را از فروشنده بپرسید.