فرق طلای سفید و پلاتین؛ رنگ، دوام، قیمت و نگهداری را مقایسه کنید

دو حلقه سفید کنار هم در ویترین؛ هر دو براق، هر دو شیک، اما قیمت‌هایشان فاصله دارد و فروشنده می‌گوید یکی طلای سفید است و دیگری پلاتین. شاید بپرسید: «مگه طلای سفید همون پلاتین نیست؟» این سؤال آن‌قدر رایج است که خیلی‌ها سال‌ها حلقه‌ای را در دست دارند بی‌آنکه بدانند جنس واقعی‌اش چیست. در این مقاله فرق طلای سفید و پلاتین را از نظر جنس، رنگ، دوام، وزن، قیمت، نگهداری و حتی حکم شرعی برای آقایان مقایسه می‌کنیم تا بدانید برای حلقه نامزدی، انگشتر مردانه یا هر قطعه سفید دیگر، کدام به کارتان می‌آید.

آیا طلای سفید همان پلاتین است؟

نه. این دو کاملاً جنس متفاوتی دارند. طلای سفید در واقع طلاست؛ آلیاژی از طلای زرد با فلزات سفیدکننده مثل پالادیوم، نیکل، نقره یا روی. طلای سفید ۱۸ عیار، مثل طلای زرد ۱۸ عیار، ۷۵ درصد طلای خالص دارد و فقط ۲۵ درصد باقی‌مانده آن فلزات دیگری است که رنگ را روشن می‌کنند. چون رنگ این آلیاژ معمولاً کمی متمایل به زرد یا خاکستری است، روی بیشتر قطعه‌ها لایه‌ای نازک از فلز رودیوم آبکاری می‌شود تا سفید و براق دیده شوند.

پلاتین اما یک عنصر جداگانه است؛ فلزی سفید، چگال و کمیاب از گروه فلزات پلاتینی. پلاتین جواهرسازی معمولاً خلوص بالایی دارد و رایج‌ترین استاندارد آن ۹۵۰ است، یعنی حدود ۹۵ درصد پلاتین خالص. رنگ پلاتین به‌طور طبیعی سفید است و نیازی به آبکاری ندارد. برای آشنایی کامل با طلای سفید، نوشته طلای سفید چیست را بخوانید.

تفاوت طلای سفید با پلاتین در یک جدول

ویژگی	طلای سفید ۱۸ عیار	پلاتین ۹۵۰
جنس	آلیاژ طلا (۷۵٪) با فلزات سفید	حدود ۹۵٪ پلاتین
رنگ	سفید براق با آبکاری رودیوم؛ زیر آن کمی گرم‌تر	سفید طبیعی، کمی خاکستری‌تر و عمیق‌تر
وزن	سبک‌تر	به‌خاطر چگالی بالا سنگین‌تر؛ قطعه هم‌اندازه وزن بیشتری دارد
دوام سطح	سخت است، اما آبکاری به مرور کم می‌شود	خط برمی‌دارد و مات می‌شود، اما فلز معمولاً جابه‌جا می‌شود نه اینکه از بین برود
نگهداری	آبکاری مجدد هر چند وقت یک‌بار	پولیش در صورت تمایل
حساسیت پوستی	آلیاژهای حاوی نیکل ممکن است حساسیت ایجاد کنند	معمولاً برای پوست حساس مناسب
انگ رایج	۷۵۰	Pt950 یا PLAT
هزینه ساخت	معمول	معمولاً بیشتر؛ کار با پلاتین تخصص و ابزار خاص می‌خواهد

فرق رنگ طلای سفید و پلاتین

در نگاه اول تشخیص این دو سخت است، چون رودیوم روی طلای سفید ظاهری بسیار شبیه پلاتین، و حتی براق‌تر، می‌سازد. تفاوت معمولاً با گذشت زمان دیده می‌شود. وقتی آبکاری طلای سفید در نقاط پرتماس، مثل کف حلقه، نازک می‌شود، رنگ گرم‌تر آلیاژ زیرین کم‌کم نمایان می‌شود. پلاتین اما به مرور زمان حالتی مات و نرم پیدا می‌کند که به آن «پتینه» می‌گویند؛ بعضی‌ها این ظاهر را دوست دارند و بعضی ترجیح می‌دهند با پولیش، درخشش اولیه را برگردانند. اگر می‌خواهید بدانید کدام رنگ به پوستتان می‌آید، رنگ طلا و رنگ پوست را بخوانید.

آبکاری رودیوم چیست و چقدر دوام دارد؟

رودیوم فلزی سفید و بسیار براق از همان خانواده پلاتین است که به‌صورت لایه‌ای بسیار نازک، با روش الکتروشیمیایی، روی طلای سفید نشانده می‌شود. این لایه هم ظاهر را سفیدتر می‌کند و هم سطح را در برابر خط کمی محافظت می‌کند. دوام آن عدد ثابتی ندارد و به میزان استفاده، نوع کار با دست، تماس با مواد شیمیایی و ضخامت آبکاری بستگی دارد؛ حلقه‌ای که هر روز پوشیده می‌شود زودتر از گوشواره‌ای که گاهی استفاده می‌شود به آبکاری مجدد نیاز پیدا می‌کند. خبر خوب این است که آبکاری مجدد معمولاً کار سریعی است و قطعه را تقریباً مثل روز اول می‌کند.

دوام: کدام محکم‌تر است؟

پاسخ این سؤال کمی ظریف است. طلای سفید ۱۸ عیار سختی خوبی دارد و در برابر خط افتادن مقاوم است. پلاتین ممکن است راحت‌تر خط بردارد، اما ویژگی جالبی دارد: وقتی خط می‌افتد، بیشتر فلز جابه‌جا می‌شود تا اینکه از بین برود. یعنی پلاتین در طول سال‌ها وزن کمتری از دست می‌دهد. به همین دلیل بسیاری از جواهرسازان پلاتین را برای چنگ‌های نگهدارنده نگین‌های گران‌قیمت ترجیح می‌دهند. در مقابل، طلای سفید ممکن است در چنگ‌های بسیار نازک، پس از سال‌ها سایش، نازک‌تر شود و نیاز به بررسی داشته باشد.

فرق قیمت طلا با پلاتین

قیمت پلاتین و طلا هر کدام در بازار جهانی جداگانه تعیین می‌شوند و نسبت قیمت آن‌ها در طول زمان بارها تغییر کرده است؛ در دوره‌هایی پلاتین از طلا گران‌تر بوده و در دوره‌هایی ارزان‌تر. ما اینجا عدد یا پیش‌بینی نمی‌دهیم. اما چند نکته باعث می‌شود جواهرات پلاتین در عمل معمولاً گران‌تر از نمونه مشابه طلای سفید باشند:

• چگالی بالا: یک حلقه پلاتین با ابعاد یکسان، به‌طور محسوسی سنگین‌تر از حلقه طلای سفید است، پس فلز بیشتری مصرف می‌شود.
• خلوص بالا: پلاتین ۹۵۰ حدود ۹۵ درصد فلز گران‌بها دارد، در حالی که طلای سفید ۱۸ عیار ۷۵ درصد.
• ساخت دشوارتر: نقطه ذوب بالای پلاتین و ابزار خاص، هزینه ساخت را بالا می‌برد.

قیمت هر مثقال پلاتین

در بازار طلای ایران، قیمت پلاتین مثل طلا به‌صورت روزانه و مثقالی رایج نیست و بازار خرید و فروش آن محدودتر است. اگر قطعه پلاتین می‌خرید، روش قیمت‌گذاری، خلوص و شرایط بازخرید را دقیق از فروشنده بپرسید، چون همه طلافروشی‌ها پلاتین را بازخرید نمی‌کنند. برای فهم قیمت‌گذاری طلا، نحوه محاسبه قیمت طلا را ببینید.

فرق پلاتین با طلا از نظر حکم شرعی برای مردان

یکی از دلایلی که خیلی از آقایان سراغ پلاتین می‌روند، همین است. طبق نظر مشهور فقهای شیعه، پوشیدن طلا برای مردان جایز نیست و بسیاری از مراجع طلای سفید را هم مشمول این حکم می‌دانند، چون طلای سفید هم طلاست. پلاتین طلا نیست و از این جهت بسیاری آن را جایگزین مناسبی برای حلقه و انگشتر مردانه می‌دانند. اما چون جزئیات احکام ممکن است بین مراجع متفاوت باشد، حتماً از مرجع تقلید یا منبع دینی معتبر خود بپرسید. یک نکته مهم دیگر: مطمئن شوید قطعه واقعاً پلاتین است و طلای سفید آبکاری‌شده نیست. راهنمای کامل را در حلقه ازدواج مردانه بخوانید.

انگشتر مردانه پلاتین

انگشترهای مردانه پلاتین معمولاً ساده، رینگی یا با یک نگین کوچک‌اند. وزن بیشتر پلاتین حس محکمی در دست ایجاد می‌کند. اگر به انگشتر سنگین عادت ندارید، پهنا و ضخامت کمتر را امتحان کنید. ایده‌های مدل را در انگشتر مردانه ببینید.

حلقه نامزدی پلاتین یا طلای سفید؟

برای حلقه نامزدی با نگین درشت، هر دو گزینه رایج‌اند. پلاتین به‌خاطر نگه داشتن مطمئن نگین و رنگ سفید ماندگار، طرفداران زیادی دارد و برای پوست‌های حساس هم معمولاً مناسب است. طلای سفید سبک‌تر و معمولاً مقرون‌به‌صرفه‌تر است و انتخاب طرح در آن گسترده‌تر است. اگر حلقه را هر روز می‌پوشید و حوصله آبکاری دوره‌ای ندارید، پلاتین گزینه کم‌دردسرتری است. اگر بودجه محدودتر است یا تنوع طرح برایتان مهم‌تر است، طلای سفید منطقی‌تر است. مدل‌ها را در دسته انگشترها و نکات بیشتر را در حلقه نامزدی ببینید.

چطور طلای سفید را از پلاتین تشخیص دهیم؟

1. انگ را بخوانید: روی پلاتین معمولاً Pt950، Pt900 یا PLAT حک می‌شود و روی طلای سفید ۱۸ عیار عدد ۷۵۰. معنای انگ‌ها را در انگ طلا ببینید.
2. وزن را حس کنید: پلاتین به‌طور محسوسی سنگین‌تر است؛ دو حلقه هم‌اندازه را در دو دست بگیرید.
3. کف حلقه‌های قدیمی را ببینید: اگر رنگ کمی گرم یا زرد زیر لایه سفید پیداست، احتمالاً طلای سفید است.
4. فاکتور بخواهید: جنس و خلوص باید دقیق نوشته شود. در صورت تردید، آزمایش در مرکز معتبر بهترین راه است.

نگهداری از طلای سفید و پلاتین

طلای سفید را هر چند وقت یک‌بار، بسته به میزان استفاده، برای آبکاری مجدد رودیوم به زرگر بسپارید. از تماس با کلر استخر، مواد شوینده قوی و عطر پرهیز کنید تا آبکاری دیرتر کم شود. پلاتین را می‌توانید با آب ولرم و صابون ملایم بشویید و اگر ظاهر مات را دوست ندارید، برای پولیش به زرگر بسپارید. هر دو را جدا از قطعه‌های دیگر نگه دارید تا خط نیفتند. روش‌های بیشتر در نگهداری طلا آمده است.

کمی تاریخ: چرا طلای سفید ساخته شد؟

پلاتین قرن‌ها پیش در آمریکای جنوبی به دست صنعتگران بومی به کار می‌رفت، اما در اروپا از حدود قرن هجدهم میلادی به‌عنوان فلزی مستقل شناخته و بررسی شد. در اوایل قرن بیستم، جواهرات پلاتین در اروپا و آمریکا بسیار مد شد. طلای سفید تا حد زیادی به‌عنوان جایگزینی مقرون‌به‌صرفه‌تر برای رسیدن به همان ظاهر سفید ساخته و رایج شد. همین پیشینه توضیح می‌دهد چرا این دو این‌قدر شبیه هم به نظر می‌رسند و چرا هنوز هم در بازار با هم اشتباه گرفته می‌شوند.

ست کردن طلای سفید و پلاتین با طلاهای دیگر

اگر حلقه پلاتین یا طلای سفید دارید و می‌خواهید آن را با بقیه جواهراتتان هماهنگ کنید، بدانید این دو در کنار هم تقریباً یکسان دیده می‌شوند و ترکیبشان مشکلی ندارد. ترکیب فلز سفید با طلای زرد یا پونوگلد هم این روزها کاملاً پذیرفته است؛ مثلاً حلقه سفید در کنار دستبند زرد ظریف یا انگشتر دورنگ. برای اینکه ترکیب سنجیده به نظر برسد، دست‌کم یک قطعه دیگر هم با همان رنگ سفید بپوشید تا حلقه تنها و جدا نماند.

اشتباهات رایج در خرید پلاتین و طلای سفید

• اعتماد به اسم به جای انگ: در بازار گاهی هر فلز سفیدی را «پلاتین» می‌نامند. انگ و فاکتور را ملاک قرار دهید.
• غافل شدن از هزینه نگهداری: آبکاری دوره‌ای طلای سفید هزینه و زمان دارد؛ آن را در تصمیمتان لحاظ کنید.
• نپرسیدن درباره بازخرید: اگر قطعه را برای پس‌انداز هم می‌خرید، بازار محدودتر پلاتین را در نظر بگیرید.

کدام را انتخاب کنم؟ جمع‌بندی برای خریدار

• پلاتین را انتخاب کنید اگر: رنگ سفید ماندگار بدون آبکاری می‌خواهید، پوست حساس دارید، برای مردان دنبال جایگزین طلا هستید یا نگین گران‌قیمتی دارید که باید محکم نگه داشته شود.
• طلای سفید را انتخاب کنید اگر: بودجه محدودتری دارید، قطعه سبک‌تر می‌خواهید، تنوع طرح برایتان مهم است یا می‌خواهید قطعه هنگام فروش در بازار طلا راحت‌تر نقد شود.

مجموعه‌ها را در کالکشن‌ها ببینید.

چک‌لیست انتخاب بین طلای سفید و پلاتین

• ☐ می‌دانم طلای سفید طلاست و پلاتین فلزی جداست.
• ☐ انگ قطعه (۷۵۰ یا Pt950) را دیده‌ام.
• ☐ جنس و خلوص دقیق را در فاکتور ثبت کرده‌ام.
• ☐ درباره نیاز به آبکاری دوره‌ای طلای سفید پرسیده‌ام.
• ☐ اگر پوست حساس دارم، درباره آلیاژ و نیکل پرسیده‌ام.
• ☐ شرایط بازخرید پلاتین را از فروشنده پرسیده‌ام.
• ☐ برای آقایان، درباره حکم شرعی از مرجع معتبر پرسیده‌ام.
• ☐ وزن و راحتی قطعه را در دست امتحان کرده‌ام.

پرسش‌های متداول

تفاوت طلای سفید با پلاتین چیست؟

طلای سفید آلیاژی از طلا با فلزات سفید است و معمولاً آبکاری رودیوم دارد؛ پلاتین فلزی جدا، چگال‌تر و سفید طبیعی است که آبکاری نمی‌خواهد.

آیا طلای سفید همان پلاتین است؟

خیر. طلای سفید ۱۸ عیار ۷۵ درصد طلا دارد و پلاتین ۹۵۰ حدود ۹۵ درصد پلاتین.

کدام گران‌تر است؟

نسبت قیمت جهانی این دو فلز تغییر می‌کند، اما جواهرات پلاتین به‌خاطر وزن، خلوص و ساخت دشوارتر معمولاً گران‌ترند.

پلاتین برای مردان جایز است؟

بسیاری پلاتین را جایگزین مناسب طلا برای مردان می‌دانند، چون طلا نیست. برای اطمینان از مرجع تقلید خود بپرسید.

طلای سفید زرد می‌شود؟

آبکاری رودیوم به مرور کم می‌شود و ممکن است رنگ گرم‌تر آلیاژ زیرین پیدا شود. با آبکاری مجدد، سفیدی برمی‌گردد.

پلاتین را طلافروشی‌ها می‌خرند؟

همه نه. بازار بازخرید پلاتین محدودتر از طلاست؛ پیش از خرید، شرایط بازخرید را بپرسید.