تمیز کردن طلا در خانه؛ روش درست برای طلا و نگین و کارهای ممنوع
موضوع: تمیز کردن طلا در خانه
تمیز کردن طلا در خانه با آب ولرم، مایع ملایم و مسواک نرم؛ روش جرم گیری انگشتر نگین‌دار، براق کردن طلا و موادی که هرگز نباید روی طلا بریزید را بشناسید.
تمیز کردن طلا در خانه کار سختی نیست. با یک کاسه آب ولرم، چند قطره مایع ظرفشویی ملایم و یک مسواک نرم می‌شود بیشتر کدری‌ها را از بین برد. سختی کار جای دیگری است: بدانید چه چیزی را نباید روی طلا بریزید. خیلی از آسیب‌هایی که در فروشگاه می‌بینیم از یک ترفند اینترنتی شروع شده است، نه از کهنگی طلا.
در این راهنما روش ساده و امن را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم. بعد سراغ براق کردن طلا، جرم گیری انگشتر نگین‌دار و باورهای رایج مثل سرکه و خمیر دندان می‌رویم. آخر هم می‌گوییم کی بهتر است قطعه را به زرگر بسپارید.
چرا طلا کدر می‌شود؟
طلای خالص تقریباً با هوا واکنش نمی‌دهد. اما طلایی که در دست ماست معمولاً ۱۸ عیار است. یعنی بخشی از آن فلزهای دیگر مثل مس و نقره است. همین فلزهای همراه، با گذشت زمان کمی تیره می‌شوند. اگر با مفهوم عیار آشنا نیستید، نوشته عیار طلا چیست را ببینید.
عامل دوم چربی و جرم است. کرم دست، لوسیون، عطر، عرق و صابون یک لایه نازک روی طلا می‌سازند. این لایه نور را پخش می‌کند و طلا مات به نظر می‌رسد. در انگشتر و دستبند این لایه زودتر جمع می‌شود، چون این قطعه‌ها بیشتر با آب و مواد شوینده سروکار دارند.
پس بیشتر وقت‌ها طلای شما خراب نشده است. فقط کثیف شده و با یک شست‌وشوی درست به حالت اول برمی‌گردد.
وسایل لازم برای تمیز کردن طلا در خانه
برای شست‌وشوی معمولی به وسیله خاصی نیاز ندارید. این چند چیز در هر خانه‌ای پیدا می‌شود:
- یک کاسه کوچک شیشه‌ای یا پلاستیکی؛ کاسه فلزی نه، چون ممکن است خط بیندازد.
- آب ولرم؛ گرمایی که دستتان را اذیت نکند.
- مایع ظرفشویی ملایم و بی‌رنگ، بدون ذرات ساینده.
- مسواک خیلی نرم یا مسواک بچه.
- دستمال نخی نرم یا دستمال مخصوص عینک.
- یک صافی یا توری کوچک، تا قطعه‌های ریز داخل سینک نیفتند.
نکته ساده اما مهم: هیچ‌وقت طلا را مستقیم روی سینک بی‌درپوش نشویید. گوشواره و پلاک کوچک خیلی راحت در لوله می‌افتند.
روش قدم‌به‌قدم شست‌وشوی طلا
قدم اول: آماده کردن آب
کاسه را تا نیمه آب ولرم کنید. دو سه قطره مایع ظرفشویی بریزید و آرام هم بزنید تا کف کمی درست شود. زیاده‌روی در مایع لازم نیست، چون آبکشی را سخت می‌کند.
قدم دوم: خیس خوردن
طلا را داخل کاسه بگذارید و ده تا پانزده دقیقه صبر کنید. در این مدت چربی و جرم نرم می‌شود. برای زنجیرهای ظریف، آن‌ها را جدا جدا بگذارید تا در هم گره نخورند.
قدم سوم: برس زدن ملایم
با مسواک نرم، خیلی آرام روی سطح طلا بکشید. شیارها، پشت قفل زنجیر و زیر نگین‌ها را فراموش نکنید. فشار زیاد لازم نیست. اگر جرم با برس آرام جدا نشد، یک بار دیگر قطعه را خیس کنید.
قدم چهارم: آبکشی
قطعه را زیر آب ولرم روان بگیرید و صافی را زیرش نگه دارید. همه کف را بشویید؛ باقیمانده مایع دوباره لایه مات درست می‌کند.
قدم پنجم: خشک کردن
با دستمال نخی نرم آرام فشار دهید و خشک کنید. دستمال کاغذی معمولی را روی طلا نکشید، چون الیافش ممکن است خط‌های ریز بیندازد. بعد قطعه را چند دقیقه روی دستمال بگذارید تا کاملاً خشک شود و بعد در جعبه بگذارید.
براق کردن طلا در خانه
بعد از شست‌وشو، بیشتر طلاها خودشان براق می‌شوند. اگر هنوز درخشش کافی نداشت، می‌توانید از دستمال مخصوص طلا و جواهر استفاده کنید. این دستمال‌ها معمولاً دو لایه دارند: یک لایه برای پاک کردن و یک لایه برای براق کردن. حرکت دستمال را آرام و در یک جهت نگه دارید.
چند نکته درباره براق کردن طلا و جواهر:
- دستمال براق‌کننده را روی طلای آبکاری‌شده، رنگی یا مات‌کاری‌شده نکشید؛ ممکن است لایه رو را کم کند.
- براق کردن جای شست‌وشو را نمی‌گیرد. اول بشویید، بعد براق کنید.
- طلای مات یا سندبلاست‌شده قرار نیست براق شود. براق کردنش ظاهر اصلی طرح را خراب می‌کند.
- خط و خش‌های عمیق با دستمال پاک نمی‌شوند. آن‌ها کار پولیش حرفه‌ای است.
جرم گیری انگشتر طلا نگین‌دار
انگشترهای نگین‌دار بیشترین جرم را جمع می‌کنند. زیر نگین و لای چنگ‌ها جای خوبی برای صابون و کرم است. همین جرم باعث می‌شود نگین هم کم‌فروغ به نظر برسد، در حالی که خود نگین سالم است.
برای جرم گیری انگشتر طلا در خانه، اول جنس نگین را بدانید. نگین‌ها همه یک‌جور رفتار نمی‌کنند:
| نوع نگین یا قطعه | خیس کردن در آب و مایع | مسواک نرم | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| طلای ساده بدون نگین | بله | بله | ساده‌ترین حالت؛ هفته‌ای یک بار کافی است. |
| برلیان و نگین‌های سخت مثل یاقوت | بله، کوتاه | بله، آرام | قبلش محکم بودن چنگ‌ها را با دست چک کنید. |
| زمرد | نه | خیلی محدود | بیشتر زمردها ترک‌های ریز دارند؛ فقط دستمال نم‌دار. |
| مروارید | نه | نه | فقط دستمال نرم کمی نم‌دار و بعد خشک کردن. |
| فیروزه، عقیق و نگین‌های متخلخل | نه | نه | آب و مواد شوینده رنگشان را تغییر می‌دهد. |
| نگین چسبی یا قطعه با لعاب | نه | با احتیاط | آب گرم ممکن است چسب را شل کند. |
اگر جنس نگین را نمی‌دانید، فرض را بر حساس بودن بگذارید و فقط دستمال نم‌دار استفاده کنید. فاکتور خرید معمولاً نوع نگین را نوشته است. اگر نه، از فروشنده بپرسید.
تمیز کردن طلا با سرکه، جوش شیرین و خمیر دندان؛ درست یا غلط؟
سرکه
تمیز کردن طلا با سرکه زیاد توصیه می‌شود. سرکه رقیق برای طلای ساده و برای مدت کوتاه معمولاً آسیبی نمی‌زند. اما فایده‌اش هم از آب و مایع ملایم بیشتر نیست. برای نگین‌های حساس مثل مروارید، فیروزه و عقیق هم کاملاً نامناسب است. پس دلیلی ندارد اولین انتخاب شما باشد.
جوش شیرین
جوش شیرین ساینده است. اگر به شکل خمیر روی طلا کشیده شود، می‌تواند سطح براق را مات کند. اگر خیلی اصرار دارید، فقط مقدار خیلی کم را در آب حل کنید و قطعه ساده را کوتاه بخیسانید، نه اینکه بسایید.
خمیر دندان
خمیر دندان برای دندان ساخته شده، نه برای فلز نرم. ذرات ساینده‌اش روی طلا خط‌های ریز می‌اندازند که به مرور درخشش را کم می‌کند. بهتر است کنارش بگذارید.
آب جوش، وایتکس و جوهر نمک
این سه را اصلاً امتحان نکنید. آب جوش می‌تواند به نگین‌ها شوک حرارتی بدهد و چسب را شل کند. سفیدکننده و اسیدها به فلزهای همراه در آلیاژ طلا آسیب می‌زنند. این آسیب با شست‌وشو برنمی‌گردد. یک نکته مهم دیگر: اگر کسی با این مواد «تست اصل بودن» پیشنهاد کرد، نوشته تشخیص طلای اصل از بدل را بخوانید. در آنجا گفته‌ایم چرا راه مطمئن همیشه فاکتور و آزمایش معتبر است.
تمیز کردن طلا و نقره؛ یک روش برای هر دو؟
نقره زودتر از طلا سیاه می‌شود و محصولات مخصوص نقره زیادی در بازار هست. این محصولات برای طلا ساخته نشده‌اند. بعضی‌هایشان قوی‌ترند و روی طلای آبکاری‌شده یا نگین‌ها اثر بدی دارند. پس اگر طلا و نقره دارید، آن‌ها را جدا بشویید و از محلول نقره برای طلا استفاده نکنید. موقع نگهداری هم بهتر است در یک کیسه نباشند تا روی هم خط نیندازند.
جرم گیری طلا با دستگاه؛ کی لازم است؟
زرگرها برای جرم گیری طلا معمولاً از دستگاه التراسونیک یا بخار استفاده می‌کنند. این دستگاه‌ها با لرزش یا بخار، جرم را از لای شیارها بیرون می‌کشند. نتیجه کارشان عالی است، اما برای همه قطعه‌ها مناسب نیستند.
دستگاه‌های خانگی کوچک هم وجود دارد. قبل از خرید یا استفاده، این نکته‌ها را بدانید:
- برای مروارید، زمرد، فیروزه، عقیق و نگین‌های چسبی مناسب نیستند.
- اگر چنگ نگین شل باشد، لرزش دستگاه ممکن است نگین را جدا کند.
- طلای ساده و بیشتر قطعه‌های برلیان‌دار سالم را معمولاً بی‌خطر تمیز می‌کنند.
- برای قطعه‌های قدیمی یا خاص، استفاده خانگی را به نظر زرگر بسپارید.
به طور کلی اگر شست‌وشوی خانگی جواب نداد، یا قطعه نگین گران دارد، سپردن آن به زرگر کار مطمئن‌تری است.
کی طلا را به زرگر بسپاریم؟
بعضی مشکل‌ها با شست‌وشو حل نمی‌شوند و نیاز به کار حرفه‌ای دارند:
- نگین تکان می‌خورد یا با تکان دادن قطعه صدا می‌دهد.
- چنگ‌ها کج یا ساییده شده‌اند.
- خط و خش عمیق دارد و براقی برنمی‌گردد.
- رنگ طلای سفید زرد شده است؛ این معمولاً یعنی لایه روکش رو نازک شده و آبکاری دوباره لازم است.
- قفل زنجیر یا گوشواره درست بسته نمی‌شود.
اگر طلا را از پونوگلد خریده‌اید، برای سؤال درباره سرویس و نگهداری از راه تماس با ما بپرسید.
عادت‌هایی که نیاز به شست‌وشو را کم می‌کنند
بهترین تمیزکاری، کثیف نشدن است. چند عادت ساده عمر درخشش طلا را بیشتر می‌کند:
- طلا را آخرین چیزی بپوشید که آماده می‌شوید؛ بعد از کرم، عطر و اسپری مو.
- موقع ظرف شستن، شست‌وشو با مواد شوینده، ورزش و استخر طلا را دربیاورید.
- هر قطعه را جدا در کیسه پارچه‌ای یا جعبه خانه‌دار نگه دارید.
- بعد از هر بار پوشیدن، با دستمال نرم یک دست روی آن بکشید.
- زنجیرها را بسته و صاف بگذارید تا گره نخورند.
چک‌لیست تمیز کردن طلا در خانه
- جنس نگین را می‌دانم یا فرض را بر حساس بودن گذاشته‌ام.
- آب ولرم است، نه داغ.
- مایع ملایم و بی‌رنگ استفاده کرده‌ام، بدون ذرات ساینده.
- مسواک خیلی نرم دارم و آرام برس می‌زنم.
- صافی زیر شیر آب گذاشته‌ام.
- از سرکه غلیظ، جوش شیرین ساینده، خمیر دندان، وایتکس و اسید استفاده نمی‌کنم.
- قطعه را کاملاً خشک کرده‌ام و بعد در جعبه گذاشته‌ام.
- محکم بودن نگین‌ها را بعد از شست‌وشو چک کرده‌ام.
هر چند وقت یک بار طلا را بشوییم؟
جواب به نوع استفاده بستگی دارد. برای انگشتر و دستبندی که هر روز دستتان است، شست‌وشوی ملایم هفته‌ای یا دو هفته یک بار خوب است. گردنبند و گوشواره‌ای که هر روز استفاده می‌شود، ماهی یک بار کافی است. قطعه‌های مجلسی را بعد از هر مهمانی با دستمال پاک کنید و هر چند ماه یک بار بشویید.
اگر قصد دارید قطعه‌ای تازه به جمع طلاهایتان اضافه کنید، فرق طلای نو و دست دوم را در این راهنما ببینید. برای انتخاب رنگ مناسب هم نوشته انتخاب رنگ طلا بر اساس رنگ پوست کمک می‌کند. مدل‌های انگشتر را هم در دسته انگشترها و همه محصولات را در فروشگاه ببینید.
پرسش‌های متداول
چطور طلا را تمیز کنیم که خراب نشود؟
با آب ولرم، چند قطره مایع ظرفشویی ملایم و مسواک نرم. ده دقیقه بخیسانید، آرام برس بزنید، آبکشی و خشک کنید. از مواد ساینده و اسیدی دوری کنید.
برای جرم گیری انگشتر طلا چه باید کرد؟
اگر نگین سخت دارد، همان روش آب و مایع را انجام دهید و زیر نگین را با برس نرم تمیز کنید. اگر نگین حساس است یا جرم سفت شده، کار را به زرگر بسپارید.
تمیز کردن طلا با سرکه ضرر دارد؟
برای طلای ساده و کوتاه‌مدت معمولاً نه، اما فایده بیشتری از آب و مایع ملایم ندارد. برای مروارید، فیروزه، عقیق و نگین‌های چسبی نباید از سرکه استفاده کرد.
چگونه طلا را براق کنیم؟
اول بشویید و خشک کنید. بعد با دستمال مخصوص طلا آرام و در یک جهت بکشید. طلای مات، رنگی یا آبکاری‌شده را با دستمال براق‌کننده نسایید.
چرا طلای سفید زرد شده است؟
طلای سفید معمولاً یک لایه روکش روشن دارد که با گذشت زمان نازک می‌شود. شست‌وشو این را برنمی‌گرداند. برای آبکاری دوباره باید به زرگر مراجعه کنید.
آیا می‌شود طلا را با مایع ظرفشویی شست؟
بله، به شرط اینکه ملایم، بی‌رنگ و بدون ذرات ساینده باشد و فقط چند قطره در آب ولرم بریزید. بعد حتماً خوب آبکشی کنید.
سؤال دیگری دارید؟ صفحه پرسش‌های متداول فروشگاه را ببینید یا با ما در تماس باشید.